หน้าแรก
   ประวัติวัด
   แผนที่ตั้ง
   แผนที่ภายในวัด
   ถาวรวัตถุ
   ภาพจิตรกรรม
   ลำดับเจ้าอาวาส
   จำนวนพระสงฆ์
   วันสำคัญทางศาสนา
   วันพระตามปักษ์
   ตารางแสดงธรรม
   ตารางอบรมกรรมฐาน
   โคลงสุภาษิตคำพังเพย
   รร.พระปริยัติธรรม
   รร.พุทธศาสนาวันอาทิตย์
   หนังสือธรรมะ
   หัวข้อธรรมะ
   แฟ้มภาพ
 
 
 
  
มหาสีมา
 
    ลักษณะพิเศษของวัดนี้ ที่น่าภูมิใจอีกประการหนึ่ง คือ เป็นวัดที่เป็นมหาสีมา คือมีสีมา ๒ ชั้น ได้แก่ มหาสีมา อันเป็นสีมาใหญ่ ที่สมมติเป็นสีมา ครอบคลุมหมดทั้งวัด ภายในเขตกำแพงวัด และ  ขัณฑสีมา อันเป็นสีมาเล็ก ที่สมมติให้เป็นสีมา เฉพาะพระอุโบสถ โดยมีสีมันตริกคั่นกลาง ระหว่างมหาสีมา และขัณฑสีมา เพื่อป้องกันสีมาสังกระ (เกี่ยวพันกัน). ตามหลักพระวินัย เรื่องสีมานี้ เป็นเรื่องที่เข้าใจกัน ในหมู่พระสงฆ์เป็นส่วนใหญ่ เพราะเกี่ยวกับสังฆกรรมของสงฆ์ เวลาผูกพัทธสีมา ต้องมีการสวดถอนสีมาก่อน แล้วจึงสวดผูกสีมา และมีการสวดติจีวราวิปปลาส คือ ทำให้เป็นเขตที่พระสงฆ์ จะอยู่ปราศจากไตรวีจรได้ โดยไม่เป็นอาบัติ
ยิ่งการสวดสมมติเป็นมหาสีมาแล้ว ก็ยิ่งทำได้ยากเพิ่มขึ้น ฉะนั้น วัดทั่วไป เมื่อผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิต จึงสมมติเป็นสีมา เฉพาะในเขตพระอุโบสถเท่านั้น เพื่อมุ่งใช้ในด้านสังฆกรรมเป็นสำคัญ วัดที่สมมติเป็นมหาสีมา จึงมีน้อยมาก เพราะต้องใช้เนื้อที่ทั่ววัด และทำกันเป็นการใหญ่.
 
     ฉะนั้น วัดที่เป็นมหาสีมา จึงเป็นพระอารามหลวง ที่องค์พระมหากษัตริย์ ทรงสร้างทั้งสิ้น และเท่าที่ทราบ ดูเหมือนว่ามีอยู่ ๕ วัดเท่านั้น ในประเทศไทย ที่เป็นวัดมีมหาสีมา และเป็นวัดธรรมยุตทั้งสิ้น คือ ๑. วัดโสมนัสวิหาร ๒. วัดมกุฏกษัตริยาราม ๓. วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม ๔. วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ทั้ง ๔ วัดนี้ เป็นพระอารามหลวง ที่อยู่ในกรุงเทพมหานครทั้งสิ้น และวัดนิเวศธรรมประวัติ อ. ปางปะอิน
จ. พระนครศรีอยุธยา ในจำนวนวัดที่เป็นมหาสีมา ทั้ง ๕ วัดนี้ วัดโสมนัสวิหาร เป็นวัดที่มีมหาสีมาใหญ่ที่สุด.
 
     ประโยชน์ของมหาสีมา ก็เช่นเดียวกับพัทธสีมาทั่วไป คือ ใช้ประโยชน์ในการทำสังฆกรรมทุกชนิด เช่น ทำอุโบสถ กฐิน และอุปสมบท เป็นต้น แต่ในวัดโสมนัสวิหารนี้ ถ้าเป็นสังฆกรรมเกี่ยวกับกฐิน ก็ใช้พระวิหาร อันอยู่เขตมหาสีมา ส่วนสังฆกรรมนอกนั้น โดยทั่วไปแล้ว ใช้พระอุโบสถทั้งสิ้น แต่การรับกฐินในพระวิหาร ย่อมสะดวกกว่าในพระอุโบสถ เพราะพระวิหารกว้างขวาง บรรจุคนได้มาก แต่ประโยชน์ของมหาสีมา ที่เห็นได้ชัดมากที่สุด คือ
พระภิกษุ สามารถอยู่ปราศจากไตรจีวรได้ โดยไม่ต้องกังวลเรื่องจีวร จะเป็นนิสสัคคีย์ แม้ไตรจีวรจะไม่อยู่ใกล้ตัวในเวลาใกล้รุ่ง พระสงฆ์จะไปเข้าห้องน้ำ หรือจะไปทำกิจการอื่นใดอยู่ที่กุฏิอื่น โดยไม่มีไตรจีวรติดตัวไปด้วย ในเวลาใกล้รุ่ง ก็จะไม่เป็นอาบัตินิสสัคคีย์ จากการขาดครองไตรจีวร เพราะมหาสีมาคุ้มอาบัติไว้.
 
     เกี่ยวกับเรื่องความสะดวกสบาย ในเรื่องไตรจีวรนี้ พระภิกษุทุกรูป ที่อยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมา ย่อมเห็นคุณค่าในเรื่องนี้ ได้ชัดเจนทีเดียว เพราะสามารถ อยู่ปราศจากไตรจีวรได้ ทุกฤดูกาล ถ้าหากว่าไตรจีวรนั้น ยังอยู่ในเขตมหาสีมา ซึ่งต่างกันมาก กับการอยู่ในวัดที่ไม่เป็นมหาสีมา เพราะในวัดที่ไม่เป็นมหาสีมานั้น พระจะต้องพะวงรักษาไตรจีวร ในเวลาใกล้รุ่ง ตามพระวินัยบัญญัติ เพราะไม่ได้อยู่เขตมหาสีมา ถ้าไม่ระวัง จะทำให้เป็นอาบัตินิสสัคคีย์ปาจิตตีย์ ขาดไตรจีวรครองได้ง่าย พระที่เคยอยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมา เมื่อเดินทางไปต่างถิ่น จะต้องระวังมากในเรื่องไตรจีวร จะเข้าห้องน้ำ หรือไปที่อื่นใด ในเวลาใกล้รุ่ง ไตรจีวรจะอยู่ห่างตัว เกินกว่าที่พระวินัยกำหนดไม่ได้ เว้นไว้แต่ได้รับอานิสงส์การจำพรรษา และอานิสงส์กฐิน จึงจะพอปราศจากไตรจีวรได้ภายใน ๔ เดือน ที่พระวินัยกำหนดให้ แต่เมื่ออยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมา ไม่ต้องกังวลในเรื่องอาบัติข้อนี้ จึงทำให้เห็นคุณค่า ของมหาสีมาอย่างชัดที่สุด ข้อนี้ นับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันประเสริฐ ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ได้ทรงสร้างวัดนี้ ให้เป็นมหาสีมาเอาไว้ เราภูมิใจในของดีนี้ วัดนี้มีสีมา ๒ ชั้น เป็นวัดที่เป็นมหาสีมา ตรงตามพุทธานุญาตทุกประการ.

© Copyright 2004 watsomanas.com All Right Reserved. www.Stats.in.th