หน้าแรก
   ประวัติวัด
   แผนที่ตั้ง
   แผนที่ภายในวัด
   ถาวรวัตถุ
   ภาพจิตรกรรม
   ลำดับเจ้าอาวาส
   จำนวนพระสงฆ์
   วันสำคัญทางศาสนา
   วันพระตามปักษ์
   ตารางแสดงธรรม
   ตารางอบรมกรรมฐาน
   โคลงสุภาษิตคำพังเพย
   รร.พระปริยัติธรรม
   รร.พุทธศาสนาวันอาทิตย์
   ภาค ๑๖-๑๗-๑๘(ธ)
   หนังสือธรรมะ
   หัวข้อธรรมะ
   แฟ้มภาพ
   กระดานสนทนา
 
 
 
  
มหาสีมา

     ลักษณะพิเศษของวัดนี้น่าภูมิใจอีกประการหนึ่ง คือ เป็นวัดที่เป็นมหาสีมา คือมีสีมา ๒ ชั้น ได้แก่ มหาสีมา อันเป็นสีมาใหญ่ที่สมมติเป็นสีมาครอบคลุมหมดทั้งวัดภายในเขตกำแพงวัด และ ขัณฑสีมา อันเป็นสีมาเล็กที่สมมติให้เป็นสีมาเฉพาะพระอุโบสถ โดยมีสีมันตริกคั่นกลางระหว่างมหาสีมา และขัณฑสีมา เพื่อป้องกันสีมาสังกระ(เกี่ยวพันกัน) ตามหลักพระวินัยเรื่องสีมานี้เป็นเรื่องที่เข้าใจกันในหมู่พระสงฆ์เป็นส่วนใหญ่
เพราะเกี่ยวกับสังฆกรรมของสงฆ์ เวลาผูกพัทธสีมา ต้องมีการสวดถอนสีมาก่อน แล้วจึงสวดผูกสีมา
และมีการสวดติจีวราวิปปลาส คือ ทำให้เป็นเขตที่พระสงฆ์จะอยู่ปราศจากไตรวีจรได้โดยไม่เป็นอาบัติ
ยิ่งการสวดสมมติเป็นมหาสีมาแล้วก็ยิ่งทำได้ยากเพิ่มขึ้น ฉะนั้น วัดทั่วไป เมื่อผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิต
จึงสมมติเป็นสีมาเฉพาะในเขตพระอุโบสถเท่านั้น เพื่อมุ่งใช้ในด้านสังฆกรรมเป็นสำคัญ วัดที่สมมติเป็น
มหาสีมาจึงมีน้อยมาก เพราะต้องใช้เนื้อที่ทั่ววัดและทำกันเป็นการใหญ่.

     ฉะนั้น วัดที่เป็นมหาสีมา จึงเป็นพระอารามหลวงที่องค์พระมหากษัตริย์ทรงสร้างทั้งสิ้น และเท่าที่ทราบ ดูเหมือนว่ามีอยู่ ๕ วัดเท่านั้นในประเทศไทย ที่เป็นวัดมีมหาสีมาและเป็นวัดธรรมยุตทั้งสิ้น คือ ๑. วัดโสมนัสวิหาร ๒. วัดมกุฏกษัตริยาราม ๓. วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม ๔. วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ทั้ง ๔ วัดนี้ เป็นพระอารามหลวงที่อยู่ในกรุงเทพมหานครทั้งสิ้น และวัดนิเวศธรรมประวัติ อ. ปางปะอิน
จ. พระนครศรีอยุธยา ในจำนวนวัดที่เป็นมหาสีมาทั้ง ๕ วัดนี้วัดโสมนัสวิหารเป็นวัดที่มีมหาสีมาใหญ่ที่สุด.

     ประโยชน์ของมหาสีมา ก็เช่นเดียวกับพัทธสีมาทั่วไป คือใช้ประโยชน์ในการทำสังฆกรรมทุกชนิด เช่นทำอุโบสถ กฐิน และอุปสมบท เป็นต้น แต่ในวัดโสมนัสวิหารนี้ ถ้าเป็นสังฆกรรมเกี่ยวกับกฐิน ก็ใช้พระวิหารอันอยู่เขตมหาสีมา ส่วนสังฆกรรมนอกนั้นโดยทั่วไปแล้วใช้พระอุโบสถทั้งสิ้น แต่การรับกฐินในพระวิหารย่อมสะดวกกว่าในพระอุโบสถ เพราะพระวิหารกว้างขวางบรรจุคนได้มาก แต่ประโยชน์ของมหาสีมาที่เห็นได้ชัดมากที่สุดคือ
พระภิกษุสามารถอยู่ปราศจากไตรจีวรได ้โดยไม่ต้องกังวลเรื่องจีวรจะเป็นนิสสัคคีย์ แม้ไตรจีวรจะไม่อยู่ใกล้ตัวในเวลาใกล้รุ่ง พระสงฆ์จะไปเข้าห้องน้ำ หรือจะไปทำกิจการอื่นใดอยู่ที่กุฏิอื่น โดยไม่มีไตรจีวรติดตัวไปด้วยในเวลาใกล้รุ่ง ก็จะไม่เป็นอาบัตินิสสัคคีย์จากการขาดครองไตรจีวร เพราะมหาสีมาคุ้มอาบัติไว้.

     เกี่ยวกับเรื่องความสะดวกสบายในเรื่องไตรจีวรนี้ พระภิกษุทุกรูปที่อยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมา ย่อมเห็นคุณค่าในเรื่องนี้ได้ชัดเจนทีเดียว เพราะสามารถอยู่ปราศจากไตรจีวรได้ทุกฤดูกาล ถ้าหากว่าไตรจีวรนั้นยังอยู่ในเขตมหาสีมา ซึ่งต่างกันมากกับการอยู่ในวัดที่ไม่เป็นมหาสีมา เพราะในวัดที่ไม่เป็นมหาสีมานั้น พระจะต้องพะวงรักษาไตรจีวรในเวลาใกล้รุ่งตามพระวินัยบัญญัติ เพราะไม่ได้อยู่เขตมหาสีมา ถ้าไม่ระวังจะทำให้เป็นอาบัตินิสสัคคีย์ปาจิตตีย์ ขาดไตรจีวรครองได้ง่าย พระที่เคยอยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมา เมื่อเดินทางไปต่างถิ่นจะต้องระวังมากในเรื่องไตรจีวร จะเข้าห้องน้ำหรือไปที่อื่นใดในเวลาใกล้รุ่ง ไตรจีวรจะอยู่ห่างตัวเกินกว่าที่พระวินัย
กำหนดไม่ได้ เว้นไว้แต่ได้รับอานิสงส์การจำพรรษาและอานิสงส์กฐิน จึงจะพอปราศจากไตรจีวรได้ภายใน
๔ เดือนที่พระวินัยกำหนดให้ แต่เมื่ออยู่ในวัดที่เป็นมหาสีมาไม่ต้องกังวลในเรื่องอาบัติข้อนี้ จึงทำให้เห็น
คุณค่าของมหาสีมาอย่างชัดที่สุด ข้อนี้นับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันประเสริฐ ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ได้ทรงสร้างวัดนี้ให้เป็นมหาสีมาเอาไว้ เราภูมิใจในของดีนี้ วัดนี้มีสีมา ๒ ชั้น เป็นวัดที่เป็นมหาสีมาตรงตามพุทธานุญาตทุกประการ.

© Copyright 2004 watsomanas.com All Right Reserved. www.Stats.in.th